موقعیت فعلی شما : خانه/اخبار/بین الملل
180677
۱۹ مهر ۱۳۹۷
بمب‌های ساعتی:

کودکان بمب ساعتی داعشی ها

زنان و کودکان دارای ایدئولوژی داعش در گوشه و کنار دنیا به ویژه در مقاصد جدید داعش، بمب‌های ساعتی هستند که امنیت جهانی را تهدید می‌کنند.

به گزارش خبرگزاری کودک و نوجوان ، مرکز جهانی مطالعات افراط گرایی (ICSR) در گزارش مفصل به قلم «جوانا کوک» و «جینا فیل» به بررسی سرنوشت زنان و کودکان عضو گروه تروریستی داعش و خطرات ناشی از این افراد پرداخته و آمار دقیق و مفصلی از این گروه ارائه داده است.

در تحقیقات صورت گرفته درباره گروه تروریستی داعش، توجه ویژه‌ای بر روی فعالیت مردان این گروه شده است، چرا که آنها عناصر تاثیرگذار اصلی در ارتکاب خشونت‌های مختلف بودند. به این ترتیب به نظر می‌رسد نقش زنان و کودکان وابسته به این گروه تروریستی نادیده باقی مانده است. گزارش مذکور به بررسی هر سه گروه از عناصر داعش پرداخته و ویژگی‌های هر کدام از این گروه‌ها را بررسی کرده است.

این گزارش به منابع رسمی و دولتی و آماری که از اطمینان بیشتری برخوردار است، استناد کرده و مجموعه‌ای آماری درباره داعش ارائه می دهد که از ۲۸۳ منبع گرفته شده است. این آمار و اطلاعات مدت زمانی میان آوریل ۲۰۱۳ تا ژوئن ۲۰۱۸ را در بر می گیرد که در جریان آن دولت موهوم اسلامی توسط ابوبکر البغدادی اعلام شد. (قسمت‌های اول و دوم گزارش را می توانید در اینجا و اینجا بخوانید)

خلاصه  گزارش

با توجه به گسترش مناطق تحت نفوذ داعش در سال های اخیر و گرایش دیگر گروه های تروریستی به این گروه و افزایش فشار بر آنها در سوریه و عراق، از اواخر سال ۲۰۱۴ برخی عناصر داعش به عرصه های دیگر درگیری‌ها در جبهه های نزدیک به سوریه و عراق یا مناطق دوردست نظیر لیبی و افغانستان و فیلیپین عزیمت کردند.
لیبی ثابت کرده است که یکی از بهترین مقاصد عناصر منتسب به داعش است. میزان زنانی که به لیبی سفر کرده اند، تقریباً دو برابر زنانی است که به سوریه و عراق رفته اند. نقش زنان فعال در عضوگیری و جذب زنان دیگر در منطقه در این روند تاثیر گذار بوده است. آنها این کشور را نزدیک ترین و ساده ترین راه رسیدن به خلافت داعش معرفی می کنند.بیشتر زنان و کودکانی که به این کشور عزیمت می کنند، از دولت های آفریقایی نظیر چاد و اریتره و نیجریه هستند. ارزیابی های وزارت دفاع آمریکا نشان می دهد که در حال حاضر نزدیک به ۱۱۰۰ عضو گروه تروریستی داعش در افغانستان حضور دارند. حضور زنان و کودکان داعشی در افغانستان کمتر از لیبی است.
بعد از سقوط خلافت داعش چندین گزینه در برابر زنان و کودکان عضو این گروه تروریستی وجود داشته است. برخی از آنها مانند مردان به کشورهای اصلی خود بازگشته اند. برخی از آنها نیز همچنان در محل درگیری ها در بازداشت هستند و برخی دیگر به مناطق دیگر مورد تنازع که داعش در آنجا حضور دارد، عزیمت کرده اند. همچنین گفته می شود صدها نفر از این زنان در ترکیه حضور دارند و از طریق سفارتخانه های خود تلاش می کنند تا به کشورهای اصلی شان بازگردند.
در حال حاضر هزاران نفر از زنان و مردان وابسته به داعش در بازداشتگاه های عراق و سوریه و دیگر کشورهای منطقه حضور دارند. از این تعداد حدود ۹ هزار نفر درباره مسائل مربوط به تروریسم محاکمه شده اند و ۱۹ هزار نفر دیگر نیز در انتظار محاکمه قرار دارند. احتمال وجود تعداد زیادی از یتیمان داعشی و کودکان بدون تابعیت در عراق و سوریه وجود دارد. گفته می شود بالغ بر ۷۳۰ کودک در داخل خلافت موهوم داعش متولد شده اند.
با سقوط خلافت داعش، این گروه تروریستی به شکل روز افزونی به دنبال استفاده از کودکان و افراد خردسال برای انجام حملات تروریستی در خارج از اراضی خود است. هانز جورج ماسین رئیس بخش اطلاعات داخلی آلمان پیش از این درباره بازگشت کودکان عضو داعش به کشور که می تواند منجر به حملات بیشتر تروریستی در این کشور شود، هشدار داد. وی در این رابطه گفته است: ما باید بدانیم که این کودکان ممکن است بمب ساعتی باشند. خطرات زیادی در بازگشت این کودکان وجود دارد.

مشروح گزارش:

لیبی و افغانستان و فیلیپین مقاصد جدید داعش

با توجه به گسترش مناطق تحت نفوذ داعش در سال‌های اخیر و گرایش دیگر گروه‌های تروریستی به این گروه و افزایش فشار بر آنها در سوریه و عراق، از اواخر سال ۲۰۱۴ دو اتفاق مهم در رابطه با داعش رخ داد: اول اینکه برخی عناصر داعش به عرصه‌های دیگر درگیری‌ها انتقال پیدا کردند که در بسیاری از موارد در جبهه‌های نزدیک به سوریه بود و امکان عزیمت به آنها از سوریه و عراق وجود داشت. موضوع دوم اینکه در نتیجه افزایش فشار بر عناصر این گروه در سوریه و عراق، برخی عوامل منتسب به داعش به مناطق دیگر عزیمت کرده و شرایط لیبی و افغانستان و فیلیپین را بهترین بستر برای حضور خود دیدند.

لیبی:

لیبی ثابت کرده است که یکی از بهترین مقاصد عناصر منتسب به داعش است. این موضوع به ویژه در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ کاملا صدق می‌کرد. خلافت موهوم دولت اسلامی داعش در استان‌های فزان و برنیه و طرابلس روی کار بود. بر اساس پژوهشی که آرون زیلین انجام داده، از سال ۲۰۱۱ بین ۲۶۰۰ تا ۳۵۰۰ خارجی به لیبی سفر کرده یا قصد سفر به این کشور را داشته‌اند. از جمله این افراد ۱۵۰۰ تونسی است. حدود هزار نفر از این مسافران را زنان تشکیل می‌دهند.

در این رابطه نکاتی وجود دارد که توجه به آن‌ها لازم است:

اول: میزان زنانی که به لیبی سفر کرده‌اند، تقریباً دو برابر زنانی است که به سوریه و عراق رفته‌اند. نقش زنان فعال در عضوگیری و جذب زنان دیگر در منطقه در این روند تاثیر گذار بوده است. در گزارش‌ها آمده است که در آگوست سال ۲۰۱۵ سه نفر از زنان که به زبان انگلیسی صحبت می‌کردند، از هواداران خود می‌خواستند به لیبی مهاجرت کنند. آنها این کشور را نزدیک ترین و ساده ترین راه رسیدن به خلافت داعش معرفی می‌کردند، با وجود این که به نظر می‌رسید تعداد زنانی که بتوانند به زبان انگلیسی صحبت کنند، به اندازه‌ای نیست که این دعوت‌ها را بپذیرند، اما به نظر می‌رسد نزدیکی جغرافیایی لیبی به این مناطق باعث گرایش آنها به لیبی شد.

دوم: لیبی از نظر تعداد کشورهایی که زنان و کودکان خردسال وابسته به داعش به آنجا سفر می کنند نسبت به سوریه و عراق گسترش بیشتری پیدا کرده است، بیشتر زنان و کودکانی که به این کشور عزیمت می‌کنند، از دولت‌های آفریقایی نظیر چاد و اریتره و نیجریه هستند.

سوم: داعش برای اولین بار در فوریه ۲۰۱۶ از اقدام به عملیات انتحاری توسط زنان در صبراته خبر داد.رئیس شورای نظامی داعش در لیبی گزارش داد که تعداد زیادی از زنان فعال در این گروه هستند که تاکنون عملیات انتحاری انجام داده‌اند.

افغانستان

در سال ۲۰۱۵ تاسیس «خلافت داعش در استان خراسان» اعلام شد و بسیاری از عناصر منتسب به گروه تروریستی داعش به افغانستان عزیمت کردند. در حال حاضر نیز مشاهده می‌شود که این کشور به مقصد تعدادی از عناصر داعش تبدیل شده که از خاک عراق و سوریه خارج می‌شوند. علاوه بر اینکه تعداد زیادی از اعضای منتسب به بخش خراسان گروه تروریستی داعش از دیگر گروه‌های تروریستی داخلی تامین می‌شود. از جمله این افراد می‌توان به جنبش تحریک طالبان و جنبش اسلامی ازبکستان اشاره کرد.

ارزیابی‌های وزارت دفاع آمریکا نشان می‌دهد که در حال حاضر نزدیک به ۱۱۰۰ عضو گروه تروریستی داعش در افغانستان حضور دارند. حضور زنان و کودکان داعشی در افغانستان کمتر از لیبی است.

فیلیپین

در سال ۲۰۱۴ اسنیلون هابیلون یکی از رهبران ابو سیاف از فیلیپین با ابوبکر البغدادی بیعت کرد. در پی این اتفاق داعش از افرادی که نمی‌توانند به سوریه سفر کنند، خواست تا برای «جهاد» به فیلیپین عزیمت کنند. در می سال ۲۰۱۷ مبارزانی از عربستان سعودی و مالزی و سنگاپور در فیلیپین دیده شدند. دست کم ۴۰ نفر از اندونزی به این کشور عزیمت کرده بودند. در می سال ۲۰۱۷ عناصر تندرو پایتخت فیلیپین را به مدت تقریباً ۵ ماه تحت کنترل داشتند که در این مدت حدود هزار و ۳۳۱ نفر از جمله ۹۱۹ فرد مسلح کشته شدند و هزاران تن از مردم بومی منطقه نیز آواره شدند.

آمار دقیقی از تعداد زنان و کودکانی که به فیلیپین سفر کرده‌اند، وجود ندارد. کارین عائشة زن فیلیپینی ۳۶ ساله یکی از مهم‌ترین عناصر جذب زنان به گروه تروریستی داعش در این کشور است. او همسر محمد جعفر مجید رهبر جماعت انصار الخلافة است که این گروه نیز زیر نظر داعش قرار دارد.

زنان داعشی کجا هستند؟‌

بعد از سقوط خلافت داعش چندین گزینه در برابر زنان و کودکان عضو این گروه تروریستی وجود داشته است. برخی از آنها مانند مردان به کشورهای اصلی خود بازگشته اند. البته این آمار به نسبت مردان بسیار اندک است و تنها ۲۵۶ زن عضو داعش به سرزمین‌های اصلی خود بازگشته اند که ۴ درصد از مجموع زنان داعشی را تشکیل می‌دهد. البته می‌شود برخی از آنها نیز همچنان در محل درگیری‌ها در بازداشت هستند و برخی دیگر به مناطق دیگر مورد تنازع که داعش در آنجا حضور دارد، عزیمت کرده‌اند.

زنان داعشی بعد از ورود به سرزمین‌های تحت امر داعش معمولاً مجبور بودند گذرنامه‌های خود را تحویل دهند. داعشی‌ها این اقدام را به عنوان نمادی از تعهد آنها به داعش تصور می‌کردند. علاوه بر این که زنان بدون حضور یک مَحرم قادر به سفر به مناطق مختلف نبودند. به این ترتیب آنها در صورتی که قصد خروج از مناطق تحت امر داعش را داشتند، تنها گزینه فرار را پیش روی خود داشتند. در برخی حالات زنان مبالغ زیادی را به قاچاقچیان انسان می‌دادند تا آنها را به همراه فرزندانشان از مناطق تحت سلطه داعش فراری دهند.

همچنین گفته می‌شود صدها نفر از این زنان در ترکیه حضور دارند و از طریق سفارتخانه‌های خود تلاش می‌کنند تا به کشورهای اصلی‌شان بازگردند.

در حال حاضر هزاران نفر از زنان و مردان وابسته به داعش در بازداشتگاه های عراق و سوریه و دیگر کشورهای منطقه حضور دارند. از این تعداد حدود ۹ هزار نفر در مورد مسائل مربوط به تروریسم محاکمه شده‌اند و ۱۹ هزار نفر دیگر نیز در انتظار محاکمه قرار دارند. ۳ هزار نفر از این تعداد به اعدام محکوم شده اند. در این مناطق برخی زنان خارجی و کودکان نیز بازداشت شده‌اند، اما شناسایی دقیق آمار این افراد ممکن نیست. به عنوان مثال از کشورهای فرانسه و آلمان و روسیه و چین ۱۴۰۰ زن و کودک داعشی در آگوست ۲۰۱۷ خود را تسلیم نیروهای عراقی کرده اند. همچنین گفته می شود در شمال غرب سوریه نیز ۲۲۰ زن یا بیوه داعشی بازداشت هستند. نیروهای کرد نیز از فوریه ۲۰۰۸ تاکنون ۸۰۰ زن خارجی عضو داعش را بازداشت کرده اند.

همچنین یک قاضی عراقی از دادگاه عالی این کشور اعلام کرد که حدود ۵۶۰ نفر از زنان عناصر مسلح خارجی داعش و ۹۰۰ کودک بازداشت شده اند. سازمان دیده بان حقوق بشر نیز اعلام کرد که دولت اقلیم کردستان عراق و مقامات دولت مرکزی این کشور حدود هزار متهم داعشی زیر ۱۸ سال را بازداشت کرده‌اند.

کودکان داعشی کجا هستند؟

از مجموع کودکان و افراد نابالغی که به داعش پیوسته بودند، حدود ۱۱۸۰ نفر از عناصر خارجی به کشورهای اصلی خود بازگشته اند یا در آستانه این اقدام هستند. به صورت کلی به نظر می‌رسد حدود ۱۷ درصد از کودکان داعشی بازگشت به خانه و کاشانه خود را ترجیح داده‌اند.

علاوه بر اینها احتمال وجود تعداد زیادی از یتیمان داعشی و کودکان بدون تابعیت در عراق و سوریه وجود دارد. در سال ۲۰۱۳ کمیته پارلمانی عراق در زمینه مسائل حقوق بشر اعلام کرد که بیش از ۵۲۰ کودک بدون تابعیت در نزد عناصر مسلح القاعده بین سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۹ متولد شده است. در آن زمان تعداد عناصر القاعده در این کشور ۱۶ هزار نفر برآورد می‌شد. این در حالی است که بالغ بر ۴۱۵۰۰ نیروی داعشی در طی ۴ سال ممکن است آمار قابل توجهی از این کودکان را شکل داده باشند. به ویژه که داعشی‌ها که رویای ایجاد خلافت را در سر می پروراندند، توجه ویژه‌ای به ایجاد نسلی جدید از عناصر تندرو در میان خود داشتند. آمارهای دقیقی در رابطه با کودکان بدون تابعیت داعشی وجود ندارد، اما گفته می شود بالغ بر ۷۳۰ کودک در داخل خلافت موهوم داعش متولد شده‌اند.

آماری که در این گزارش آمده تشریح شده، نگرانی ها را در رابطه با افزایش تهدیدات امنیتی این زنان بالاتر می برد. نگرانی‌هایی که شامل موارد زیر است:

اول: برخی از این زنان تحت حاکمیت داعش نقش‌های امنیتی را ایفا می کردند. آنها آموزش‌های زیادی را دیده‌اند و قدرت انتقال مهارت‌ها و آموزش‌های خود به دیگران را دارند.

در اواخر سال ۲۰۱۷ داعش « جهاد ضد دشمنان» را به عنوان تکلیف اجباری برای زنان مطرح کرد. این موضوع در فوریه ۲۰۱۸ در مجله خبری داعش که به زبان عربی منتشر می‌شد، آمده است. داعش همچنین نوار ویدیویی از زنان شرکت کننده در عرصه درگیری ها را منتشر کرد که نشان می‌داد تعداد زیادی از این زنان نقش‌های مبارزاتی ایفا کرده‌اند.

دوم: عامل دوم این است که این زنان اجرای حملات تروریستی را در برخی موارد بر عهده گرفته‌اند. این موضوع از طریق تشکیل گروهک‌های ویژه زنان در داعش یا تشکیل گروهک‌های خانوادگی یا زنان عامل حملات انفرادی مطرح کرد. همچنین مناسبات عناصر داعش با هسته مرکزی این گروه تروریستی را می‌توان به سه شکل عمده بررسی کرد: برخی از آنها افرادی هستند که در خارج از سرزمین های مبارزه حضور دارند و منتسب به این گروه نیستند، اما از آنها الگو پذیری دارد و هوادار داعش هستند. گروه دوم افرادی هستند که در خارج از سرزمین‌های تحت سلطه داعش بوده‌اند، اما ارتباطات مستقیمی با یک یا چند نفر از عناصر داعش داشته‌اند و امکان تجهیز و آماده سازی آنها برای انجام یک عملیات تروریستی وجود دارد. گروه سومی نیز وجود دارد که در عرصه درگیری‌ها بوده اند و ممکن است به صورت مستقیم از سوی داعش مامور انجام عملیات انتحاری و انفجاری شوند. پلیس اروپا اعلام کرده است که در سال ۲۰۱۴ میلادی ۹۶ زن را به اتهام مسائل تروریستی بازداشت کرده است. این تعداد در سال ۲۰۱۵ به ۱۷۱ نفر رسید. در سال ۲۰۱۶ این رقم ۱۸۰ نفر شد، اما در سال ۲۰۱۷ با کاهش مواجه شد و به عدد ۱۲۳ نفر رسید.

کودکان عضو داعش؛ بمب ساعتی امنیت دنیا

داعش در بهره گیری و سوء استفاده از کودکان همان روشی را دنبال کرد که القاعده در عراق آن را ابداع کرده بود. این گروه تروریستی از کودکان به شکل گسترده در حملات تروریستی خود استفاده می‌کرد. در سال ۲۰۱۰ ۹۶ درصد از تمام حملات انتحاری که توسط این گروه در استان دیاله انجام شد، وسط کودکان بود که ۱۶ سال یا کمتر سن داشتند.

تبلیغات گسترده به زبان های مختلف و انتشار اخبار انفجارها در مناطق مختلف باعث افزایش آگاهی عمومی از خطرات این گروه تروریستی شده و فرصت و ابزارهای پیوستن کودکان به این گروه در عرصه عملیاتی و ایدئولوژیک را کاهش داده است. با این وجود تروریست های داعش اقدام به نهادینه سازی آموزه های افراط گرایانه خود در میان کودکان کم سن و سال می کنند و آنها را در اردوگاه های ارتش آموزش می دهند تا از آنها برای مبارزه در خطوط مقدم استفاده کنند یا عملیات اعدام در زندان ها یا انجام عملیات انتحاری را به آنها واگذار کنند.

سقوط خلافت داعش، این گروه تروریستی به شکل روز افزونی به دنبال استفاده از کودکان و افراد خردسال برای انجام حملات تروریستی در خارج از اراضی خود است. در برخی مناطق منطقه عملیات های تروریستی موفقیت یا شکست خورده ای از سوریه کودکان و نوجوانان انجام شده است. از جمله آن‌ها می‌توان به عملیات انتحاری اشاره کرد که در جریان یک مراسم عروسی کردها در جنوب شرق ترکیه اشاره کرد که در آگوست ۲۰۱۶ توسط یک کودک ۱۲ ساله انجام شد.

هانز جورج ماسین رئیس بخش اطلاعات داخلی آلمان پیش از این درباره بازگشت کودکان عضو داعش به کشور که می تواند منجر به حملات بیشتر تروریستی در این کشور شود،‌هشدار داد. وی در این رابطه گفته است: ما باید بدانیم که این کودکان ممکن است بمب ساعتی باشند. خطرات زیادی در بازگشت این کودکان وجود دارد، چرا که آنها برای انجام عملیات تروریستی شستشوی مغزی شده اند. بین سپتامبر ۲۰۱۴ تا دسامبر ۲۰۱۶ دستکم ۳۴ برنامه برای عملیات تروریستی با مشارکت ۴۴ نوجوان و کودک در هفت کشور غربی برنامه ریزی شده است. کوچکترین متهم در این حادثه تنها ۱۲ سال سن داشته است.

با توجه به آنچه که گفته شد، ‌روند بازگرداندن زنان و کودکان عضو داعش به بستر جامعه و حذف گرایش‌های افراطی آنها پروسه‌ای عظیم و پیچیده است که در عین حال با توجه به خطرات امنیتی بالای این عناصر، هزینه کردن برای آن اقدامی ضروری به شمار می‌رود. گرچه کشورهای غربی و اروپایی سابقه روشنی از خود در روند مبارزه با گروه‌های تروریستی و به ویژه داعش ارائه نکردند، اما برای حفظ امنیت خودشان هم که شده، باید توجه بیشتری برای حل این معضل داشته باشند.

به اشتراک بگذارید :

ارسال نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر:
نام:
ایمیل:

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

جدید ترین